Wms en het Wetsvoorstel Afschaffing fusietoets in het funderend onderwijs

Op 16 juni 2020 verwierp de Eerste Kamer het wetsvoorstel over de afschaffig van de fusietoets. Op 10 september 2019 was het wetsvoorstel aangenomen door de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel regelde dat er geen fusietoets meer plaatsvindt op fusies in het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs. Daardoor zouden schoolbesturen meer ruimte krijgen voor lokale samenwerking zonder dat de Minister hier nog in zal treden. Verregaande samenwerking tussen schoolbesturen is in sommige situaties noodzakelijk om een breed en divers onderwijsaanbod in stand te houden, bijvoorbeeld bij dalende leerlingenaantallen. Het wetsvoorstel bood besturen ook meer mogelijkheden om kleinere scholen open te houden.

Het afschaffen van de fusietoets paste binnen het bredere streven van de het huidige kabinet om de horizontale verantwoording binnen het onderwijs te versterken. Hier past niet langer bij dat de Minister een eindoordeel velt over een fusie, waar de medezeggenschapsraad al mee heeft ingestemd. De toelichting bij het wetsvoorstel benadrukte opnieuw de rol van de medezeggenschap bij fusies.

Wijziging Wms

Het wetsvoorstel bevatte ook een wijziging van artikel 10 van van de Wet medezeggenschap op scholen (Wms). Dit betreft deels een technische wijziging. De verwijzingen naar de artikelen over de fusie-effectrapportage in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet op de expertisecentra zouden worden aangepast (​wijziging van artikel 10, eerste lid, onderdeel h Wms).
Daarnaast zou aan artikel 10 een nieuw lid worden toegevoegd over de verplichting tot structureel overleg. De wijziging zou inhouden in dat de medezeggenschapsraden (MR’s) en de schoolbesturen tijdens het gehele fusieproces, dus vanaf het fusievoornemen tot het fusiebesluit, geregeld bijeen moeten komen om de voorgenomen fusie te bespreken. Daarmee zou worden voorkomen dat de MR pas instemming aan de fusie moet verlenen als de voorbereiding al is afgerond en het eigenlijke fusiebesluit al is genomen. 

Verplichte fusie-effectrapportage en instemmingsrecht (G)MR blijven behouden

De fusie-effectrapportage blijft bestaan. Deze rapportage vormt de basis voor het gesprek op lokaal niveau. Ook het instemmingsrecht van de (G)MR bij fusies verandert niet. Het instemmingsrecht van de (G)MR is een belangrijk onderdeel van de checks and balances rond fusie. Met behulp van de fusie-effectrapportage kunnen zij de voorgenomen fusie kritisch tegen het licht houden. De instemming van de medezeggenschapsraden is een noodzakelijke voorwaarde voor de fusie.

Vanaf 1 augustus 2018 geen verplicht advies meer bij toetsplichtige fusies

Vanaf 1 augustus 2018 is er bij toetsplichtige fusies geen verplicht advies meer nodig van de Commissie Fusietoets Onderwijs (CFTO). Dit loopt vooruit op de wetswijziging, waarbij de fusietoets wordt afgeschaft. Tot dat moment geldt alleen een (lichte) administratieve toets door DUO. In de lichte toets wordt aan de hand van de fusie-effectrapportage (FER) beoordeeld of het proces zorgvuldig is doorlopen en of de betrokken medezeggenschapsraden hebben ingestemd met het voornemen tot fusie.

Meer informatie